Het vroege leven

Mikao Usui werd geboren op 15 augustus 1865 in het dorp Taniai (谷合村, tegenwoordig Miyama-chō) in het Yamagata-district van de prefectuur Gifu, Japan. Volgens de inscriptie op zijn gedenksteen was zijn vader Uzaemon (卯三右衛門) en zijn moeder afkomstig uit de familie Kawai. Hij had twee broers, Sanya en Kuniji, en een oudere zus genaamd Tsuru. Deze familiegegevens zijn ontleend aan de gedenksteen die in 1927 door zijn leerlingen werd opgericht bij de Saihōji-tempel in Suginami, Tokio, waar Usui begraven ligt.

De inscriptie vermeldt dat Usui afstamde van de Chiba-clan, een historische samoeraifamilie, en noemt Tsunetane Chiba als voorouder. De familie behoorde tot de hatamoto-klasse — de persoonlijke garde van de shōgun. Hoewel deze afstamming traditioneel wordt vermeld binnen de Usui-familiegeschiedenis, is de volledige genealogische lijn niet onafhankelijk historisch geverifieerd.

Studie en loopbaan

Al als kind toonde Usui een grote leergierigheid. Volgens de gedenksteen overtrof hij zijn leeftijdsgenoten in ijver en doorzettingsvermogen. Hij genoot een boeddhistische opvoeding aan een dorpstempelschool (terakoya) behorend tot de Jōdo Shū-traditie. Recent onderzoek wijst erop dat hij ook studeerde binnen de Tendai-traditie en mogelijk een lekenpriesterswijding (zaike) ontving.

Usui’s interesses waren breed: geschiedenis, geneeskunde, psychologie, boeddhistische en christelijke geschriften, taoïsme, waarzegkunst en fysionomie. Zijn studie bracht hem naar Europa, Amerika en China. Hij bekleedde uiteenlopende functies — als ambtenaar, journalist, bedrijfsmedewerker en politiek secretaris van graaf Shinpei Gotō, het hoofd van het ministerie van Gezondheid en Welzijn, die later burgemeester van Tokio werd. Ondanks zijn veelzijdigheid kende Usui ook perioden van financiële tegenspoed. Over zijn jeugd en eventuele opleiding in krijgskunsten bestaan verschillende latere overleveringen, maar hiervoor is geen sluitend historisch bewijs beschikbaar.

De spirituele zoektocht

Usui’s levenspad bracht hem tot de vraag: Wat is het ware doel van het leven? Hij richtte zich op het bereiken van Anshin Ritsumei (安心立命) — een staat van onvoorwaardelijke innerlijke vrede, ongeacht de uiterlijke omstandigheden. Rond 1919 begon hij een periode van intensieve Zen-studie en meditatie in een tempel in Kyoto.

Na drie jaar ascetische beoefening zonder het gewenste doorbraak te bereiken, adviseerde de abt hem een nog radicaler pad: bereid zijn om te sterven. In februari of maart 1922 ging Usui naar de berg Kurama (鞍馬山), een heilige berg ten noorden van Kyoto, om eenentwintig dagen te vasten en te mediteren.

Op de eenentwintigste dag had hij een diepgaande spirituele ervaring. Usui beschreef later dat hij “op mysterieuze wijze werd geïnspireerd nadat hij door de ether was aangeraakt”, waardoor hij het spirituele vermogen tot heling ontving. Hij benadrukte dat zijn methode een volledig originele therapie was — niet geleerd van een leraar, maar rechtstreeks ontvangen uit de kosmos.

Het ontstaan van Reiki Ryōhō

In april 1922 vestigde Usui zich in Harajuku, Aoyama, Tokio, waar hij de Usui Reiki Ryōhō Gakkai (臼井霊気療法学会) oprichtte — letterlijk: “Usui’s Genootschap voor de Genezingsmethode van Spirituele Energie.” Hier gaf hij behandelingen en onderwees hij zijn methode. De toeloop was groot; volgens de gedenksteen stonden de schoenen van bezoekers van heinde en verre zelfs buiten opgesteld.

In september 1923 trof de Grote Kantō-aardbeving Tokio. Usui trok er dagelijks op uit om slachtoffers te behandelen, waardoor zijn reputatie aanzienlijk groeide. In 1925 opende hij een grotere trainingsfaciliteit in Nakano, destijds aan de rand van Tokio.

Usui onderwees niet alleen hoe mensen anderen konden behandelen, maar legde de nadruk op zelfbehandeling als kern van de beoefening, evenals op spirituele groei. Volgens de gedenksteen onderwees hij in de vier jaar vóór zijn dood ongeveer tweeduizend studenten. Zestien van hen bereikten het Shinpiden-niveau.

De vijf levensregels (Gokai)

Een wezenlijk onderdeel van Usui’s leer zijn de vijf levensregels, bedoeld als dagelijks richtsnoer:

1. Kyo dake wa — Alleen voor vandaag:
2. Ikaru na — Wees niet boos
3. Shinpai suna — Maak je geen zorgen
4. Kansha shite — Wees dankbaar
5. Gyo wo hageme — Wijd je toe aan je werk
6. Hito ni shinsetsu ni — Wees vriendelijk voor elk levend wezen

Het overlijden van Usui

Op 9 maart 1926, tijdens een onderwijsreis in het westen van Japan, overleed Mikao Usui aan een beroerte in Fukuyama. Hij werd 60 jaar. Zijn leerling Juzaburō Ushida, een gepensioneerde schout-bij-nacht van de Keizerlijke Marine, volgde hem op als tweede voorzitter van de Usui Reiki Ryōhō Gakkai.

In 1927 richtten zijn leerlingen een gedenksteen op bij de Saihōji-tempel in Suginami, Tokio. De inscriptie op deze steen vormt tot op de dag van vandaag een van de belangrijkste historische bronnen over het leven van Mikao Usui.

De overdracht: van Usui naar het Westen

Chūjirō Hayashi (1880–1940)

Chūjirō Hayashi werd geboren op 15 september 1880 in Tokio. Hij studeerde af aan de Japanse Marine-Academie in 1902 en diende tijdens de Russisch-Japanse Oorlog (1904–1906). Hij bereikte de rang van kapitein.

In het begin van de jaren twintig werd Hayashi leerling van Mikao Usui. In 1925 ontving hij de titel Shihan (leraar), en op 16 januari 1926 — kort voor Usui’s overlijden — werd hij benoemd tot senior leraar en bestuurslid van de Usui Reiki Ryōhō Gakkai. Na Usui’s dood, rond 1927–1928, scheidde Hayashi zich af van de Gakkai en richtte hij de Hayashi Reiki Kenkyūkai op in Shinanomachi, Tokio.

Hayashi bracht een meer gestructureerde, op de fysieke gezondheid gerichte benadering in de Reiki-praktijk. In zijn kliniek werkten twintig Reiki-beoefenaars aan tien behandeltafels, steeds twee beoefenaars per cliënt. Hij hield nauwkeurig bij welke handposities het beste werkten bij verschillende aandoeningen en ontwikkelde op basis daarvan een behandelhandleiding. Hayashi gaf ook regelmatig seminars in heel Japan om Reiki breder bekend te maken.

Hawayo Takata (1900–1980)

In december 1935 begon de Japans-Amerikaanse Hawayo Takata, afkomstig uit Hawaï, met het bestuderen van Reiki bij de Hayashi Reiki Kenkyūkai in Tokio. Zij ontving de eerste graad (Shoden) in 1936 en de tweede graad (Okuden) in 1937, waarna ze terugkeerde naar Hawaï.

In de herfst van 1937 reisde Hayashi samen met zijn dochter Kiyoe naar Hawaï, waar hij gedurende enkele maanden seminars gaf, georganiseerd door Takata. Op 10 januari 1938 werd een officiële afdeling van de Hayashi Reiki Kenkyūkai geopend in Hawaï, met Takata als verantwoordelijke. Hayashi verleende Takata de Shihan-titel (Reikimaster) op 21 februari 1938, vóór zijn terugkeer naar Japan.

Na terugkeer in Japan werd Hayashi naar verluidt onder druk gezet door het Japanse leger om militaire informatie te verstrekken over Hawaï. Als Reiki-leraar en principieel mens weigerde hij dit. Op 11 mei 1940 maakte Hayashi een einde aan zijn leven in zijn villa in Atami. Zijn vrouw Chie Hayashi nam het voorzitterschap van de Hayashi Reiki Kenkyūkai over.

Hawayo Takata bracht Reiki vervolgens naar het Noord-Amerikaanse vasteland en uiteindelijk naar de rest van de westerse wereld. Zij onderwees 22 Reikimasters vóór haar overlijden op 11 december 1980.

Phyllis Lei Furumoto (1948–2019)

Phyllis Lei Furumoto, kleindochter van Hawayo Takata, werd in 1979 door haar grootmoeder ingewijd tot Reikimaster. Na Takata’s overlijden werd zij erkend als de volgende Lineage Bearer (afstammingsdrager) van Usui Shiki Ryōhō. Gedurende bijna vier decennia speelde zij een centrale rol in het bewaken en doorgeven van de Reiki-traditie.

Johannes Reindl

In 2019 werd Johannes Reindl uit Oostenrijk door Phyllis Lei Furumoto erkend als haar opvolger en Lineage Bearer voor Usui Shiki Ryōhō. Met deze overdracht wordt de ononderbroken lijn van leraar op leerling — van Usui via Hayashi, Takata en Furumoto — voortgezet.

Lineage van Usui Shiki Ryōhō

Mikao Usui (1865–1926) → Chūjirō Hayashi (1880–1940) → Hawayo Takata (1900–1980) → Phyllis Lei Furumoto (1948–2019) → Johannes Reindl

De kernprincipes en -praktijken van Reiki blijven geworteld in de leringen van Mikao Usui. Hoewel Reiki zich sinds zijn tijd over de hele wereld heeft verspreid en vele varianten kent, biedt de lineage van Usui Shiki Ryōhō een ononderbroken verbinding met de oorsprong van deze spirituele beoefening.